Неге темір қасық ағаш қасықтан салқынырақ сезіледі?

Өмірден алынған сұрақ және болжам

Бөлмеде қатар жатқан металл және ағаш қасықты ұстаңыз. Термометр бірдей бөлме температурасын көрсетсе де, металл жиі салқын сезіледі. Бұл металл міндетті түрде суығырақ деген сөз бе? Қол мен екі қасықты салып, энергияның алғаш қайда бағытталатынын көрсетіңіз. Қолдың өзі өте суық болса, сезім өзгере ме, болжаңыз.

Түсіндіруге дейін бір минут тоқтаңыз: нені көресіз деп күтесіз және неліктен? Есептемей тұрып болжамды жазыңыз. Сабақтан кейін нені байқағаныңызды, берілген сандардан нені есептегеніңізді және көзге көрінбейтін бөлшектер жайында нені тек болжағаныңызды бөлек көрсетіңіз. Осылайша әдемі жауаппен тәжірибені алмастырмай, модельді түзете аласыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Жылу өткізгіштік — заттың бөліктері өзара әсерлескенде энергияның берілуі; бүкіл зат бір шетінен екіншісіне көшпейді. Жылуды жақсы өткізгіш энергияны салыстырмалы тез жеткізеді; оқшаулағыш сол жағдайда баяу жеткізеді. Тері сезімі энергия берілу жылдамдығына, жанасу ауданына және қолдың бастапқы температурасына тәуелді. Металл мен ағаштың температурасы бірдей, бірақ қол энергиясын әкету жылдамдығы әртүрлі болуы мүмкін.

Сандармен талдау

Оқу сызбасында сол жақта 30 °C, оң жақта 20 °C. Жанасқанда энергия солдан оңға өтеді. Тек екі температурадан джоуль санын таба алмаймыз: материал, масса және өзге шарттар керек. Сырттан энергия келмесе, уақыт өте температуралар жақындайды. Сызба бағытты көрсетеді, нақты соңғы санды уәде етпейді.

Қауіпсіз тексеріңіз

Бөлме температурасындағы қасықтарды қолмен салыстырыңыз, содан кейін бар болса, қолайлы термометрмен температурасын өлшеңіз. Материалын, бірге қанша тұрғанын және сезіміңізді жазыңыз. Қасықтарды қайнаған суға салмаңыз; үсіген теріге металл тигізбеңіз. Құралсыз «салқын сезіледі» дегенді «салқын өлшенді» деп алмастырмаңыз.

Жиі кездесетін қате

Қате: металл атомдары қасықтан қолға ұшып бара жатыр деп салу. Жылу өткізгіштікте энергия беріледі, ал қасықтың материалы жалпы орнында қалады. Қолға салқын сезілген нәрсені міндетті түрде бастапқыдан салқындау деп атамаңыз.

Тірек картасы

Енді өзіңіз

Дайын шешімді жауып қойыңыз. Жүйенің шекарасын сызыңыз: ішінде не, сыртында не бар? Энергия берілуінің бағыттарын және шамалардың бірліктерін белгілеңіз. Шарттағы тек бір санды өзгертіп, нәтиженің қай бағытта өзгеретінін сөзбен түсіндіріңіз. Тәжірибе жасалмаса, «өлшенді» демей, «оқу деректері бойынша есептелді» деп жазыңыз.

Зертхана журналына жазба

Төрт жол толтырыңыз: сұрақ; бастапқы болжам; бақылау не берілген сандар; қолданылу шарттары бар түзетілген қорытынды. Қатенің бір нақты көзін атаңыз: дәл емес термометр, бөлмеге кеткен энергия, су мөлшерінің өзгеруі немесе басқа шарт. Келесі сабақта осы қорытындыға қайта оралып, жаңа жағдайға жарай ма, тексеріңіз.

Келесі сабақ: Неге жылытқышты еденге жақын қояды?