Судағы қарындаш неге сынғандай көрінеді? Жарық екі ортаның шекарасында

Сұрақ және болжам

Мөлдір суға батырылған қарындаш су бетінде ығысқандай көрінеді. Қарындаш бүтін: оның судағы бөлігінен көзге келетін жарық жолы өзгереді. Алдымен не көргеніңізді айтыңыз, содан кейін ғана түсіндіріңіз. Стакан қарындаштың шынайы пішінін өзгертпейді.

Жаңа сөздерді түсінейік

Сыну — жарық бір ортадан екіншісіне өткенде жылдамдығы өзгеріп, бағытының бұрылуы. Орталар шекарасы — ауа мен судың бөліну беті. Нормаль осы бетке де перпендикуляр. Ауадан суға өткен сәуле көбіне нормальға қарай, судан ауаға шыққанда нормальдан алыстай бұрылады. Жарықтың жиілігі шекарада өзгермейді, ал жылдамдығы мен толқын ұзындығы өзгереді. Нормаль бойымен келген сәуле бағытын өзгертпесе де, жылдамдығы өзгереді.

Оқу мысалын талдаймыз

Оқу сызбасында түскен сәуле нормальмен 45°, ал суға өткен сәуле шамамен 32° жасайды. Бұл сандар стаканда оқушы өлшеген дерек емес, түсіндіру моделі. Тік нормальға қатысты сызықтардың еңістігін салыстырыңыз: суда бұрыш кішірек. Снеллиус заңы мен нақты шарттарды өтпей тұрып, суреттен сыну көрсеткішін есептемеңіз.

Қауіпсіз тексереміз

Шеті өткір емес кәдімгі стакан мен қарындашты пайдаланыңыз. Қарындашты қозғалтпай, жанынан және жоғарыдан қараңыз. Қағазда сәулелерді салыңыз; күн, лазер немесе су жанындағы электр құралдары керек емес. «Ығысу» заттың сынуы емес, оның көрінетін орны екенін жазыңыз.

Жиі кездесетін қате

Қате — су беті қарындашты «итергендіктен» жарық бағыты өзгереді немесе өткенде жиілік өзгереді деу. Нормаль бойымен дәл келген сәуле міндетті түрде бұрылады деу де қате. Жылдамдық өзгерсе де, мұндай сәуле бағытын сақтайды.

Тірек сызбасы

Басқа жағдайға қолданамыз

Сәуле судан ауаға нормальға көлбеу шығады. Ол нормальдан қай жаққа бұрылады? Есепсіз не айта аласыз және нақты қандай қорытындыға екі ортаның қасиеттері керек?

Өзіңді тексер

Мәтінді жауып, суретті жаңа оқушыға солдан оңға қарай түсіндіріңіз. Бақылауды, оқу жорамалын және бұл дерек әлі дәлелдемейтін нәрсені атаңыз. Содан кейін жаңа жағдайдың сұрағын көмексіз шешіп, бірлікті не бағытты сызбамен тексеріңіз. Жауап сәйкес келмесе, дайын сөйлемді жаттамай, алғашқы түсініксіз сөзге оралыңыз. Ауызша жауап, сызба және өлшеу — дәлелдің әртүрлі түрі; әрқайсын адал белгілеңіз.

Зертхана журналының беті

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жол қосыңыз: сұрақ → болжам → нені тұрақты қалдырдық → нені өзгерттік → бақылау не есеп → қорытынды → шектеу. Суретте масштабты көрсетіңіз немесе «схемалық» деп белгілеңіз. Тәжірибе жасалмаса, «біз өлшедік» демей, «оқу есебі» деп жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл жазбаға оралып, ненің анық болғанын белгілеңіз.

Келесі сабақ: Линза кескінді қалай жасайды және экран не үшін керек?