Тең күштер мен инерция: қозғалысқа үздіксіз итеру керек пе

Бір арбаның тарихы

«Қозғалыс және графиктер» блогындағы арбаның тарихын жалғастырамыз. Енді «ол қалай қозғалды?» дегенге қоса «оның қозғалысын қандай денелер өзгертті?» деп сұраймыз. Әр жаңа сөзді алдымен көзге көрінетін көрініспен байланыстырамыз. Тірек картадағы сандар — берілген оқу мәндері, сіздің өлшеміңіз емес.

Екі адам жеңіл арбаны қарама-қарсы жаққа бірдей тартсын. Арба орнында қала алады. Бірақ тегіс жолда ол бұрыннан қозғалып келсе, күштердің теңесуі оны лезде тоқтатпайды. Күнделікті үйкеліс бұл заңды жасырады: қосымша итерусіз заттардың баяулауы көбіне кедергі әсерінен болады.

Сөздердің мағынасы

Қорытқы күш — бір таңдалған денеге түсетін барлық күштің бағыттарын ескергендегі қосындысы. Түзуде оңға «+», солға «−» деп келісейік. Күштердің тепе-теңдігі қорытқы күш нөл деген сөз. Инерция — қорытқы күш нөл болса, дененің тыныштығын немесе түзу бойымен бірқалыпты қозғалысын сақтауы. Бұл — инерциялық санақ жүйесіндегі Ньютонның бірінші заңы; зертхана жолы тек жуық модель.

Сандар мен шектерді тексерейік

Арбаға оңға 5 Н және солға 5 Н әсер етеді. Таңдалған осьте FΣ = +5 Н − 5 Н = 0 Н. Арба бастапқыда тыныш болса, тыныш қалады; егер бірқалыпты оңға жүрсе, идеал модельде жылдамдығы өзгермейді. Тік күштерді бөлек теңестіреміз. Қолдың үстелге күші мен үстелдің арбаға күші әр денеге әсер етеді, оларды бір дененің қорытқы күшіне қоспаймыз.

Өзіңіз байқап көріңіз

Қағаздағы фишканың екі жағына ұзындығы тең бағыттауыш салыңыз. Екі бастапқы жағдайды айтыңыз: тыныштық және бірқалыпты жүріс. Екі жағдайда ортақ қорытынды қандай? Оңға тағы 1 Н бағыттауыш қосып, өзгерісті болжаңыз. Өлшемеген күшті нақты затқа қолдандық деп жазбаңыз.

Жиі кездесетін қате

«Қорытқы күш нөл, сондықтан жылдамдық нөл» деу қате. Жылдамдықтың өзгерісі нөл болады, жылдамдықтың өзі міндетті түрде нөл емес.

Тірек картасы

Көмексіз тексеру

Есепті жауып қойыңыз. Күш түсетін денені, күштердің көзін және таңдалған оң бағытты атаңыз. Содан кейін бірліктерімен есепті қайта шығарыңыз. Бір бастапқы санды ауыстырып, қай қорытынды өзгеретінін айтыңыз. Нақты тәжірибе болмаса, журналға «оқу моделі» деп жазыңыз.

Журналға жазба

Төрт жол жазыңыз: «Не көрдім?», «Не берілді?», «Не есептедім?», «Бұл қорытынды үшін қандай шарт керек?». Осылайша бақылауды модельден ажыратып, кейін өз қатеңізді тексере аласыз.

Келесі сабақ: Үдеу: күш жылдамдықты қалай өзгертеді