Сұраққа тәжірибемен жауап беруге бола ма?

Сұрақ және болжам

Оқу арбасы аласа картон еңістен түсіп, үстелмен жүреді. Тегіс қағазда ол матадан ұзағырақ кететін сияқты. Бірақ «сияқты» дегеніміз — әсер әлі өлшеу емес. Оқымай тұрып, қай төсеніште тоқтау жолы қысқалау болатынын болжаңыз және себебін айтыңыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Зерттеу сұрағы нені өзгертетінімізді және нені өлшейтінімізді атайды. Мұндағы тәуелсіз шама — көлденең жолдың төсенiші; тәуелді шама — еңістен шыққаннан тоқтағанға дейінгі жол. Бірдей ұстайтын шарттар: сол арба, бастау биіктігі, еңіс және жіберу тәсілі. Болжам тәжірибеден бұрын жазылады, кейін оны дерекпен тексереміз. Үйкеліс доңғалақты баяулатуы мүмкін, бірақ жолдың өзі үйкеліс күшін есептеп бермейді.

Оқу мысалын талдаймыз

Нақты сұрақ: «Бірдей еңістен соң қағазды матаға ауыстырсақ, бір арбаның жүретін жолы қалай өзгереді?» Бүкіл блокта қолданылатын оқу сандары: қағазда 82, 84, 83 см; матада 44, 46, 45 см. Олар түсіндіру үшін ойдан алынған, өзіміз өлшедік деп көрсетпейміз.

Қауіпсіз тексереміз

Екі жолды салып, бастау сызығын белгілеңіз. Өзгеретін төсенішті және төрт тұрақты шартты бөлек жазыңыз. Арба болса, үстел шетінен алыс, орнықты аласа еңісті және жұмсақ тоқтатқышты қолданыңыз. Құрал болмаса, оқу деректерімен жұмыс істеп, оларды дәл солай атаңыз.

Жиі кездесетін қате

Қате — «мата жақсырақ» деп, ұзақ жүріс пе, қысқа тежеу ме екенін ашпау. Жаңа жағдайда арбаны шарға ауыстырсаңыз, қай шарттарды қайта анықтайсыз? Бұрынғы жауапты неге бірден көшіруге болмайды?

Тірек сызбасы

Өзіңді тексер

Мәтінді жауып, суретті жаңа оқушыға солдан оңға қарай түсіндіріңіз. Бақылауды, оқу жорамалын және бұл дерек әлі дәлелдемейтін нәрсені атаңыз. Содан кейін жаңа жағдайдың сұрағын көмексіз шешіп, бірлікті не бағытты сызбамен тексеріңіз. Жауап сәйкес келмесе, дайын сөйлемді жаттамай, алғашқы түсініксіз сөзге оралыңыз. Ауызша жауап, сызба және өлшеу — дәлелдің әртүрлі түрі; әрқайсын адал белгілеңіз.

Зертхана журналының беті

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жол қосыңыз: сұрақ → болжам → нені тұрақты қалдырдық → нені өзгерттік → бақылау не есеп → қорытынды → шектеу. Суретте масштабты көрсетіңіз немесе «схемалық» деп белгілеңіз. Тәжірибе жасалмаса, «біз өлшедік» демей, «оқу есебі» деп жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл жазбаға оралып, ненің анық болғанын белгілеңіз.

Келесі сабақ: Өлшеу қай жерден басталады?