Шама, сан және өлшем бірлігі

Картадағы орнымыз

Сызба ойлау ретін көрсетеді. Сабақта жеке өлшем деп көрсетілмесе, сызбадағы сандар — оқу мысалы. Сіз он бір блоктың біріншісіндесіз.

Өмірден алынған сұрақ

Досыңыз ұзындығы «30» жіп кесуді сұрады. 30 ненің өлшемі екенін білмейсіз: миллиметр ме, сантиметр ме, метр ме? Бірліксіз сан физикалық ұзындықты көрсетпейді.

Сөздер мен мағына

Физикалық шама — белгілі тәсілмен салыстырып, өлшеуге болатын қасиет: ұзындық немесе уақыт. Өлшем бірлігі — салыстыру үшін келісілген мөлшер. Ұзындықты сантиметрмен (см) не метрмен (м), уақытты секундпен (с) өлшеуге болады. Шаманың мәні сан мен бірліктен тұрады: 30 см. 1 м = 100 см; сондықтан 30 см = 0,30 м. 30 және 0,30 сандары бөлек, бірақ екі жазба бір ұзындықты көрсетеді.

Тексеруден бұрын болжаңыз

Қайсысы ұзын: 30 см ме, 0,5 м ме? Есептемес бұрын екеуін бір бірлікке келтіріп, жауабыңызды жазыңыз.

Орындап, жазып қойыңыз

Сызғыш алыңыз. Қағазда 0 см, 10 см және 30 см орындарын белгілеңіз; сызғыш қысқа болса, аралық қалдырмай қатар қойыңыз. Әр санның бірлігін көрсетіңіз. Секундомер кейін керек болады.

Талдап көрсетілген мысал

0,5 м = 50 см, демек 50 см 30 см-ден 20 см артық. Мағынасын тексеріңіз: жарты метр — жүз сантиметрдің жартысы. «30 см = 0,30 м» бір ұзындықты екі түрде жазады.

Жиі кездесетін қате

«30 см = 30 м» қате: сан бірдей болғанымен, бірліктері әртүрлі. «10 тербеліс = 10 секунд» та қате: тербелісті санаймыз, секундпен уақытты өлшейміз.

Жаңа жағдай

Бір жазбада «он тербеліс уақыты — 11,0», екіншісінде «11,0 с» делінген. Қайсысын жорамалсыз кестеге қоса аламыз? Біріншісін түзетіңіз.

Журналға жазу және өзін-өзі тексеру

Журналға шағын сөздік жазыңыз: ұзындық → см немесе м; уақыт → с. 30 см-ді метрге, 0,6 м-ді сантиметрге аударыңыз. Жауаптар: 0,30 м және 60 см.

Келесі сабақ: Ұзындықты өлшейміз: шкала, бөлік, қайталау