Жол мен орын ауыстыру: екі түрлі жауап

Картадағы орнымыз

Бұл — курстың екінші блогы. «Менің әлемімнің зертхана журналында» сұрақты, деректерді және әр санның көзін сақтаңыз. Сызбадағы сандар — өз өлшеміңіз емес, оқу моделі.

Өмірден алынған көрініс

Үйден аялдамаға барып, ұмытқан дәптеріңіз үшін қайтып, қайта шықтыңыз делік. Соңында үйге жақын тұрсаңыз да, аяқ көп метр жүрген болады. Сондықтан «қанша жол жүрдің?» мен «орның қанша өзгерді?» — бөлек сұрақтар. Түзу жолда мұны анық көреміз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Жүрілген жол s — барлық өткен бөліктердің ұзындықтарының қосындысы; ол теріс болмайды. Орын ауыстыру Δx — соңғы координатадан бастапқы координатаны шегергендегі өзгеріс. Түзу бойында оның таңбасы бағытты көрсетеді. Бастау мен аяқ бір жерде болса, Δx = 0, ал жол үлкен болуы мүмкін. Грекше Δ таңбасы «өзгеріс» дегенді білдіреді, жаңа бірлік емес.

Сандарды бірге талдайық

Арба x = 0 м-ден x = 6 м-ге барып, x = 2 м-ге кері оралды. Алға 6 м, артқа 4 м жүрді. Жол s = 6 + 4 = 10 м. Орын ауыстыру Δx = 2 − 0 = +2 м. Екі жауап та дұрыс, тек сұрақтары бөлек.

Қағаздағы өз тапсырмаңыз

0-ден 6-ға дейін ось сызыңыз. 0 → 6 бағытын көк, 6 → 2 бағытын қызғылт сары көрсетіңіз. Екі бөліктің ұзындықтарын қосыңыз. Содан кейін тек бастапқы және соңғы орындарды қалдырып, Δx табыңыз. Неге сан басқа екенін түсіндіріңіз.

Жиі кездесетін қате

«Арба 2 м белгісіне қайтты, демек жолы 2 м» деу қате: қозғалыстың 8 м жоғалып кетті. Жол үшін барлық бөліктер қажет.

Түсінгеніңізді тексеріңіз

Мысалды жауып, дауыстап түсіндіріңіз: не берілген, не есептелген және қандай бірлікпен? Сосын шарттағы бір санды өзгертіп, қай амалды қайталау керегін айтыңыз. Түсінбейтін жаңа сөз қажет болса, жоғарыдағы анықтамасына қайта оралыңыз.

Журналға жазба

Жауапты бірлігімен және бұл мысал әлі нені дәлелдемейтінін көрсететін қысқа шектеумен жазыңыз. Тәжірибе жасамасаңыз, сандарды «оқу деректері» деп белгілеңіз.

Келесі сабақ: Уақыт мезеті мен аралығы: қашан және қанша