«Энергияны үнемдейді»: мұндай уәдені қалай тексереміз?

Мәселе

Жарнамада «бұл қақпақ суды қыздырғанда электрдің 30 %-ын үнемдейді» делінген. Біздің жабық стақандағы су 15 минуттан кейін шынымен 3 °C жылырақ еді. Осыдан жарнамадағы пайыз шыға ма? Жоқ: алдын ала қызған судың суынуы мен қыздыру кезіндегі электр тұтыну — екі басқа өлшеу. Бірақ бұрынғы тәжірибе тексерілетін сұрақ қоюға көмектеседі.

Тірек ұғымдар сызбасы

Критерий — табыстың алдын ала жазылған шарты. Бақылау нұсқасы — өзгеріс енгізілмеген салыстыру үлгісі. Қайталанымдылық — сипатталған әдісті басқаның да қайталай алуы. Өлшеу белгісіздігі — нәтиженің күмән аралығы; қолайсыз санды өшіру сылтауы емес. Тұтынуды салыстыруда судың бастапқы және соңғы температурасын, массасын, құрылғыны, ыдысты және бөлме жағдайын бірдей ұстап, тек қақпақты өзгерту керек. Тұтынған энергияны тиісті сертификатталған есептеуішпен өлшеуге немесе паспорт пен уақыт бойынша тек бағалауға болады.

Сандармен талдау

Тек оқу есебі: қақпақсыз құрылғы 0,060 кВт·сағ, қақпақпен 0,054 кВт·сағ жұмсады делік. Айырма 0,006 кВт·сағ. Осы ойдан алынған сандар бойынша салыстырмалы үнем 0,006 / 0,060 × 100 % = 10 %, 30 % емес. Қайталауларда ауқым болуы мүмкін: мысалы, 0,059–0,061 және 0,053–0,055 кВт·сағ. Бұл — әдістің үлгісі ғана: тауар сынағы, үнем кепілдігі не отбасының нақты шоты емес.

Қауіпсіз тәжірибе

Қағазға жоспар жасаңыз: сұрақ, болжам, өзгеретін шама, өлшенетін шама, екі қатарда бірдей болатын бес шарт, кемінде үш қайталау, кесте және пайыз формуласы. Оқу дерегін және шын мәнінде әлі өлшеу керек нәрсені бөліңіз. Желіге қосылған жылытқышпен өз бетіңізше тәжірибе жасамаңыз. Ересек маман ұйымдастырған қауіпсіз зертхана болмаса, қағаздағы үлгі мен паспорт деректерімен шектеліңіз; оларды нақты есептеуіш көрсеткіші деп таныстырмаңыз.

Өзіңізді тексеріңіз

Бақылау тапсырмасы: үш сөйлем жазыңыз — сандар нені көрсетеді, нені дәлелдемейді, келесі қандай өлшеу қажет. Пайызды есептегенде 0,054-ке емес, қақпақсыз 0,060 мәніне бөлгеніңізді тексеріңіз. Басқа су көлемі мен басқа шәйнекке дәл сол пайызды уәде етуге бола ма? Себебін түсіндіріңіз.

Тәжірибе картасы

Зерттеу журналы

Журналға үш баған жазыңыз: «Бастапқы болжамым», «Дерек нені көрсетеді» және «Дерек нені дәлелдемейді». Алдымен алғашқы бағанды көмексіз толтырыңыз; есептен кейін түсіндірме сәйкес келмесе, түзетіңіз. Нақты тәжірибе жасасаңыз, өз өлшеуіңізді оқу сандарынан бөлек көрсетіңіз.

«Физика» курсына оралу