Үйдегі шамдар неге бір-біріне тәуелсіз қосылады?

Жағдай және болжам

Үйде бір шамды өшіргенде екіншісі жана береді. Әр тармаққа жеке кілт қойылған сызба мұны өткен сабақтағы тізбектей қосылудан жақсы түсіндіреді. Бір жұп нүктенің арасындағы екі жолды салыңыз: электр «тек жеңіл жолды таңдамайды» — екі тармақ та тұйық болса, екеуінде де ток жүреді.

Жаңа сөздерді түсінейік

Параллель қосылу — бірдей екі түйін арасындағы бірнеше жол. Түйін — сымдар қосылып, жол тармақталатын нүкте. Идеал сызбада ортақ түйіндер арасындағы кернеу барлық тармақта бірдей: U₁ = U₂ = Uкөз. Зарядтың сақталуынан жалпы ток Iжалпы = I₁ + I₂. Тармақ кернеулерін қоспаңыз. Жаңа тармақтар көзден көбірек ток талап етеді; нақты батарея көп жүктемеде кернеуін төмендетуі мүмкін.

Оқу деректерін талдау

Оқу сызбасында параллель 300 Ω және 600 Ω резисторларға 3 В берілген. I₁ = 3/300 = 0,01 А = 10 мА; I₂ = 3/600 = 0,005 А = 5 мА. Iжалпы = 15 мА. Баламалы кедергі Rбал = U/Iжалпы = 200 Ω, әр жеке кедергіден аз. Бұл омдық резисторлар мен идеал көзге арналған есеп.

Қауіпсіз тексеру

Екі тармақты түрлі түспен сызып, тек бір тармақтың кілтін ашыңыз: екіншісі тұйық қалады. Нақты тәжірибеде тек тексерілген төмен кернеулі жиынтықты бақылаумен пайдаланыңыз; батарея мен сымдардың рұқсат етілген тогын білмей тармақ қоспаңыз.

Ойлаудағы қате

Қате — ток тек кедергісі ең аз жолдан өтеді деу. Кедергілер шекті болса, екі тармақта да ток бар. Тағы бір қате — тізбектей қосылудағыдай 3 В-ты тармақтарға бөлу.

Тірек картасы

Жаңа жағдайға қолдану

3 В сақталып тұрғанда 600 Ω тармағын ажыратсақ, Iжалпы қандай болады? Идеал көз туралы қандай шарт қолдандыңыз?

Зертхана журналына жазба

«Менің әлемімнің зертхана журналы» жобасына төрт жолды бет қосыңыз: сұрақ; жауапты оқымастан бұрынғы болжам; бақылау немесе берілген сандар бойынша есеп; нақтыланған қорытынды және оның қолданылу шарты. Тәжірибе болмаса, «өлшенді» деп жазбаңыз. Сызбадан кейін заряд қайда тасымалданатынын, энергия қайда берілетінін және модель нақты құралды қай жерде жеңілдететінін сөзбен түсіндіріңіз.

Келесі сабақ: Үзілген жерді қалай тауып, болжамға сеніп қалмаймыз?