Магнит қозғалғанда өлшеуіш неге ауытқиды?

Жағдай және болжам

Орам сезімтал өлшеуішке жалғанған. Жанындағы магнит қозғалмаса, көрсеткіш дерлік өзгермейді. Магнитті ішке жылжытсақ, тілше бір жаққа, сыртқа шығарсақ, қарсы жаққа бұрылады. Екі қозғалысқа не ортақ, ал тоқтағанда не жоқ? Сызбаға дейін болжам жазыңыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Электромагниттік индукция — контур арқылы өтетін магнит ағыны өзгергенде электр кернеуінің тууы. Магнит ағыны — орам ауданынан өтетін өріс мөлшерін сипаттайтын шама; ол зат ағыны емес. Орам ашық болса да кернеу тууы мүмкін; тұрақты ток үшін тұйық жол керек. Магнитті қозғау — ағынды өзгертудің бір жолы; өрістің өзін не орам қалпын да өзгертуге болады.

Оқу деректерін талдау

Оқу қатары: магнит тұр — 0 шартты бөлік; ішке кіреді — +3; сыртқа шығады — −3. Таңба тілшенің қарсы бағытқа ауытқуын көрсетеді, ампермен өлшенген жылдамдық емес. Жылдамырақ қозғалыс көбіне кернеуді өсіреді, бірақ үш жолдан барлық орамға ортақ сандық заң шықпайды.

Қауіпсіз тексеру

Тек розеткаға қосылмаған дайын оқу орамын және шағын магнитті қолданыңыз. Өлшеуішті соқпай, магнитті баяу жылжытыңыз. Құрал болмаса, үш күйді карточкамен көрсетіңіз: тыныш, кіреді, шығады; ағын өзгеретін жерді белгілеңіз. Карточканы өз өлшеуім деп көрсетпеңіз.

Ойлаудағы қате

Магниттің жай жақындығы тұрақты ток тудырады деу — қате; индукция үшін ағын өзгеруі керек. Жол ашық болса, «кернеу туды» мен «ток жүрді» дегенді шатастырмаңыз. Энергия көзі — магнитті қозғауға жұмсалған жұмыс.

Тірек сызбасы

Жаңа жағдайға қолдану

Магнит те, орам да қозғалмайды, бірақ жанындағы электрмагнит өрісі өзгереді. Индукция болуы мүмкін бе? Не өзгереді және токты бақылау үшін тұйық жол неге қажет?

Өзіңді тексер

Түсіндірмені жауып, өз сөзіңізбен айтыңыз: нені шынымен бақыладық, қандай дерек оқу мысалы ретінде берілді, қай тұжырым әлі болжам? Содан соң есептің бір шартын өзгертіп, мәтінді қайта қарамастан нәтижені болжаңыз. Сәйкес келмесе, ойыңыздың сызбадан қай қадамда айырылғанын табыңыз. Жақсы жауап дұрыс сөзді не санды ғана емес, модельдің қолданылу шегін де атайды. Бұл тексеруді құралсыз, қағазда орындауға болады.

Зертхана журналына жазба

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жаңа бет қосыңыз. Сұрақты, тәжірибеге дейінгі болжамды, сызбаны және шарттар кестесін жазыңыз. Бақылауды берілген оқу сандарынан ажыратыңыз. Соңғы жолға нені өзгерткеніңізді, нені тұрақты сақтағаныңызды, дерек қай тұжырымды қолдайтынын және нені әлі дәлелдемейтінін түсіріңіз. Тәжірибе болмаса, «өлшенді» демей, «шарт бойынша есеп» не «болжам» деп жазыңыз.

Келесі сабақ: Генератор электрді жоқтан жасай ма?