Өлшеу қалай шешімге айналады?

Сұрақ және болжам

Жұмсақ тосқауылы 60 см жерде тұрған қағаз сөре макетін елестетіңіз. Арба ертерек тоқтауы үшін қай төсеніш керек? Енді беттер арасындағы жай айырма емес, нақты талаптың орындалуы маңызды. Арбаны үстел шетінде жүргізбеңіз: сөре — ойдағы жағдай, сынақ кең қауіпсіз жерде өтеді.

Жаңа сөздерді түсінейік

Критерий — табыстың өлшенетін шарты: жол 60 см-ден аспауға тиіс. Шектеу — бұзуға болмайтын шарт: сол арба, аласа еңіс және қауіпсіз тосқауыл. Прототип — құрылымның сынақ нұсқасы. Итерация — «нұсқа, сынақ, өзгеріс, қайта сынақ» айналымы. Шекке дейінгі қор — шек пен нәтиженің айырмасы, бірақ орташа қор жеке жүрістерді тексеруді алмастырмайды.

Оқу мысалын талдаймыз

Оқу дерегінде қағаздың ортасы 83 см, матанікі 45 см. Қағаз шектен 83 − 60 = 23 см асады. Мата үшін орташа қор 60 − 45 = 15 см. Оның ең ұзақ оқу жүрісі 46 см де 60-тан аз. Мата — лайық нұсқа, бірақ қауіпсіздік куәлігі емес: нақты ауқымды өлшемедік.

Қауіпсіз тексереміз

Материалды таңдаудан бұрын критерийді жазыңыз. Бекітілген матада кемінде үш жаңа жүріс жоспарлап, қолайсыз нәтижені де тіркеңіз. 60 см-ден асса, құрылымды өзгертіп, жаңа серия бастаңыз; ескі кестені түзетпеңіз. Құрал болмаса, жоспар құрып, сынақ жасалмағанын ашық көрсетіңіз.

Жиі кездесетін қате

Қате — орташа 45 см-ге қарап, жаңа 63 см жүрісті жасырып жетістік деу. Жаңа мақсат кемінде 70 см жүру болса, қай төсеніш лайық? «Жақсырақ» сөзінің мағынасы неге өзгерді?

Тірек сызбасы

Өзіңді тексер

Мәтінді жауып, суретті жаңа оқушыға солдан оңға қарай түсіндіріңіз. Бақылауды, оқу жорамалын және бұл дерек әлі дәлелдемейтін нәрсені атаңыз. Содан кейін жаңа жағдайдың сұрағын көмексіз шешіп, бірлікті не бағытты сызбамен тексеріңіз. Жауап сәйкес келмесе, дайын сөйлемді жаттамай, алғашқы түсініксіз сөзге оралыңыз. Ауызша жауап, сызба және өлшеу — дәлелдің әртүрлі түрі; әрқайсын адал белгілеңіз.

Зертхана журналының беті

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жол қосыңыз: сұрақ → болжам → нені тұрақты қалдырдық → нені өзгерттік → бақылау не есеп → қорытынды → шектеу. Суретте масштабты көрсетіңіз немесе «схемалық» деп белгілеңіз. Тәжірибе жасалмаса, «біз өлшедік» демей, «оқу есебі» деп жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл жазбаға оралып, ненің анық болғанын белгілеңіз.

Келесі сабақ: Сұрақтар алдында зерттеуді қалай қорғаймыз?