Шар неге қабырғаға жабысады?

Жағдай және болжам

Үрленген шарды құрғақ матаға үйкеп, ұсақ қағаз қиындыларына жақындатыңыз. Кейбірі көтеріледі. Шар магнитке айналған жоқ әрі оған батарея жалғанған жоқ. Алдымен болжаңыз: шарды үйкемесек, нәтиже өзгере ме? Ауа мен матаның құрғақтығы әсер етеді, сондықтан бір сәтсіз тәжірибе құбылысты жоққа шығармайды.

Жаңа сөздерді түсінейік

Электр заряды — бөлшектердің электрлік өзара әсерін тудыратын қасиет. Зарядтың екі түрін + және − таңбаларымен белгілейміз; бұлар «жақсы» мен «жаман» деген баға емес. Аттас зарядтар тебіледі, әр аттас зарядтар тартылады. Бейтарап дененің жалпы заряды нөл, бірақ ішіндегі зарядтар сәл ығыса алады: сондықтан зарядталған шар бейтарап қағазды да тартады. Статикалық дегеніміз — жиналған заряд тізбек бойымен әлі тұрақты ақпайды. Үйкеу зарядты жоқтан жасамайды, электрондарды бір материалдан екіншісіне көшіруі мүмкін.

Оқу деректерін талдау

Сызбада бейтарап қағаздағы + пен − зарядтарының жалпы мөлшері тең. Теріс зарядты шар жақындағанда қағаздың оң жағы жақынырақ, теріс жағы алысырақ болады. Жақыннан тарту алыстан тебуден басым түсуі мүмкін. Модель әсердің бағытын түсіндіреді, бірақ арақашықтық пен материал қасиетінсіз күшті есептемейді.

Қауіпсіз тексеру

Тек шар, құрғақ мата және қағаз қиындыларын қолданыңыз. Бірдей арақашықтықта «үйкелмеген» және «үйкелген» жағдайларды салыстырыңыз. Жанғыш бу мен сезімтал электроника жанында жасамаңыз. Құрал болмаса, ойдан нәтиже жазбай, болжам мен сызба жасаңыз.

Ойлаудағы қате

Қате — тартылған әр заттың заряды міндетті түрде қарама-қарсы деу. Қағаз бейтарап болуы мүмкін; ондағы зарядтар ығысады. Келесі сабақта бір реттік разряд пен тұрақты токтың айырмасын көреміз.

Тірек картасы

Жаңа жағдайға қолдану

Шар мен екі қағаз қиындысын салыңыз: бірі бейтарап, екіншісі теріс зарядты. Әрқайсысына әсер бағытын болжаңыз және сандық жауапқа қандай мәлімет жетпейтінін айтыңыз.

Зертхана журналына жазба

«Менің әлемімнің зертхана журналы» жобасына төрт жолды бет қосыңыз: сұрақ; жауапты оқымастан бұрынғы болжам; бақылау немесе берілген сандар бойынша есеп; нақтыланған қорытынды және оның қолданылу шарты. Тәжірибе болмаса, «өлшенді» деп жазбаңыз. Сызбадан кейін заряд қайда тасымалданатынын, энергия қайда берілетінін және модель нақты құралды қай жерде жеңілдететінін сөзбен түсіндіріңіз.

Келесі сабақ: Шам неге бір сыммен жанбайды?