Орташа жылдамдық: бүкіл бағытты есептеу

Картадағы орнымыз

Бұл — курстың екінші блогы. «Менің әлемімнің зертхана журналында» сұрақты, деректерді және әр санның көзін сақтаңыз. Сызбадағы сандар — өз өлшеміңіз емес, оқу моделі.

Өмірден алынған көрініс

Дүкенге жылдам барып, қайтарда ұзақ кідірдіңіз делік. «Менің орташа жылдамдығым» деген сөз тоқтамай саналған болса, аялдау уақытын да қамтиды. Адал жауап үшін бүкіл жол мен бүкіл өткен уақыт қажет.

Жаңа сөздерді түсінейік

Орташа жылдамдық vорт = барлық жүрілген жол / барлық уақыт. Ол әр секундтағы жылдамдықты көрсетпейді. Бағыт бөлігі — қашықтығы мен ұзақтығы бөлек белгілі жол бөлігі. Бірнеше бөлікті біріктіргенде алдымен жолдарды, сосын уақыттарды қосып, кейін ғана бөледі. Жылдамдықтардың жай ортасы тек ерекше жағдайда, мысалы уақыт аралықтары бірдей болса, жарайды.

Сандарды бірге талдайық

Арба 30 м-ді 10 с-та, келесі 10 м-ді тағы 10 с-та өтті. Жалпы жол 30 + 10 = 40 м; уақыт 10 + 10 = 20 с. Орташа жылдамдық 40 / 20 = 2 м/с. Бөліктердің жылдамдығы 3 және 1 м/с; уақыттары бірдей болғандықтан, олардың ортасы да 2 м/с. Уақыттар әртүрлі болса, мұндай сәйкестік міндетті емес. Бұл — оқу деректері, нақты жол өлшемі емес.

Қағаздағы өз тапсырмаңыз

Басқа жағдайды қараңыз: 30 м 10 с-та, кейін 10 м 20 с-та. Бүкіл сапардың орташа жылдамдығы 40 / 30 ≈ 1,33 м/с. Ал 3 пен 0,5-тің жай ортасы 1,75 м/с — бұл сапар үшін қате. Баяу бөлікке қанша уақыт кеткенін түсіндіріңіз.

Жиі кездесетін қате

Сұрақ бастан аяққа дейінгі сапар туралы болса, аялдау уақытын тастамаңыз. Орташа жылдамдық үшін жол орнына орын ауыстыруды қоймаңыз.

Түсінгеніңізді тексеріңіз

Мысалды жауып, дауыстап түсіндіріңіз: не берілген, не есептелген және қандай бірлікпен? Сосын шарттағы бір санды өзгертіп, қай амалды қайталау керегін айтыңыз. Түсінбейтін жаңа сөз қажет болса, жоғарыдағы анықтамасына қайта оралыңыз.

Журналға жазба

Жауапты бірлігімен және бұл мысал әлі нені дәлелдемейтінін көрсететін қысқа шектеумен жазыңыз. Тәжірибе жасамасаңыз, сандарды «оқу деректері» деп белгілеңіз.

Келесі сабақ: Орын графигі: нүктелермен берілген қозғалыс тарихы