Неге газдың өзіне тән түрлі түсті сызықтары бар?

Сұрақ және болжам

Призма берген кемпірқосақ үздіксіз, ал кейбір сирек газдың жарығында бөлек сызықтар көрінеді. Неге? «Газда түс аз» деуге асықпаңыз. Фотон белгілі бір энергия әкелетінін және атомдағы электронның кез келген энергия күйінде бола бермейтінін еске түсіріңіз. Айырма зат туралы ақпарат бере ала ма деп болжаңыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Энергия деңгейі — атомның белгілі энергиясы бар рұқсат етілген күйі. Ауысу — бір деңгейден екіншісіне өту. Жоғары деңгейден төменгіге өткенде атом фотон шығара алады. Спектр — жарықтың толқын ұзындығы не жиілігі бойынша таралуы. Жеке сызықтар энергия айырмаларының кейбірі ғана рұқсат етілетінін білдіреді. Көрінетін сызықтың түсі фотон жиілігіне тәуелді. Бұл электронның шар тәрізді орбитасын дәлелдемейді: деңгей — күй, салынған жол емес.

Оқу мысалын талдаймыз

Оқу атомының энергия деңгейлері шартты 2 және 5 бірлік. 5 → 2 ауысуында айырма 3 бірлік, фотон энергиясы да 3 бірлік. Кері өту үшін қолайлы жағдайда 3 бірлік жұтылуы керек. Бұл арифметикаға арналған ойдан алынған деңгейлер, сутектің нақты дерегі емес. Сызбадағы екі түзу сызық 2 және 5 деп белгіленген; тік бағдарша дәл сол екеуін байланыстырады.

Қауіпсіз тексереміз

Клеткалы қағазға төменгі сызықты 2 клетка, жоғарғыны 5 клетка биіктікке салыңыз. Жоғарыдан төмен бағдарша жүргізіп, 5−2 айырмасын табыңыз. Енді 8 деңгейін қосып, әр жұп арасындағы оң айырмаларды жазыңыз. Тек ойша үлгінің сандарын салыстырыңыз; нақты атомдардың анықтамалық спектрлері NIST базасында берілген.

Жиі кездесетін қате

Қате — энергия деңгейін ядродан бес сантиметр алыстағы шынайы сөре деу. Мұндағы тік ось энергияны білдіреді, ұзындықты емес. Жаңа жағдай: 2, 5, 8 деңгейлері арасында қандай үш айырма бар? Екі түрлі жұп бірдей айырма бере ала ма? Азайтып тексеріңіз.

Тірек сызбасы

Өзіңді тексер

Мәтінді жауып, суретті жаңа оқушыға солдан оңға қарай түсіндіріңіз. Бақылауды, оқу жорамалын және бұл дерек әлі дәлелдемейтін нәрсені атаңыз. Содан кейін жаңа жағдайдың сұрағын көмексіз шешіп, бірлікті не бағытты сызбамен тексеріңіз. Жауап сәйкес келмесе, дайын сөйлемді жаттамай, алғашқы түсініксіз сөзге оралыңыз. Ауызша жауап, сызба және өлшеу — дәлелдің әртүрлі түрі; әрқайсын адал белгілеңіз.

Зертхана журналының беті

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жол қосыңыз: сұрақ → болжам → нені тұрақты қалдырдық → нені өзгерттік → бақылау не есеп → қорытынды → шектеу. Суретте масштабты көрсетіңіз немесе «схемалық» деп белгілеңіз. Тәжірибе жасалмаса, «біз өлшедік» демей, «оқу есебі» деп жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл жазбаға оралып, ненің анық болғанын белгілеңіз.

Мәлімет көзі: www.nist.gov.

Келесі сабақ: Неге жерсерік сағатын Жердегі сағатпен жай ғана теңестіре алмаймыз?