Генератор электрді жоқтан жасай ма?

Жағдай және болжам

Велосипедтің динамолы шамы доңғалақ айналғанда жанады. Педальді күштірек бассаңыз, айналу мен жарық өзгеруі мүмкін. Доңғалақ тоқтаса, шамға не болады? «Генератор» сөзін қолданбай тұрып болжам жасап, энергия көзін атаңыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Генератор — индукция арқылы механикалық жұмысты электр энергиясына айналдыратын құрылғы. Орам не магнит айналғанда магнит ағыны өзгереді. Айнымалы кернеудің бағыты не шамасы уақыт бойынша өзгереді; бір бағыттағы ток қажет тізбекке керек болса, түзеткіш қолданылады. Қуат — секундтағы энергия, орамдағы энергия қоры емес.

Оқу деректерін талдау

Шартты уақытқа берілген оқу балансы: педаль 100 Дж механикалық энергия берді; шам 60 Дж алды; 40 Дж қызу мен басқа шығынға кетті. Бұл ойша жүйеде үлес 60/100 = 60%. Сандар нақты велосипедті сипаттамайды. Генератор 100 Дж-ды жоқтан шығармады: энергия адамнан педаль арқылы келді.

Қауіпсіз тексеру

Қауіпсіз жол — дайын оқу қол генераторын нұсқаулықпен айналдыру немесе қағазға энергия тізбегін салу. Өз қолыңызбен жасаған генераторды үй сымдарына қоспаңыз, айналатын бөлікке тимеңіз. Журналға берілген сан мен шын бақылаған нәтижені бөлек жазыңыз.

Ойлаудағы қате

Генераторды энергияны «жасаушы» көз деу — қате; ол түрлендіргіш. Тағы бір қате: кез келген айналу үнемі бір бағыттағы кернеу береді деп ойлау. Шығыстың түрі құрылыс пен электроникаға байланысты.

Тірек сызбасы

Жаңа жағдайға қолдану

Генератор тұтқасын бұрынғы жылдамдықпен айналдырып, қуаттырақ шам қосты. Қажет күш қалай өзгеруі мүмкін? Генератор шығыны мен шам жұмсаған энергияны ажырату үшін қандай өлшем керек?

Өзіңді тексер

Түсіндірмені жауып, өз сөзіңізбен айтыңыз: нені шынымен бақыладық, қандай дерек оқу мысалы ретінде берілді, қай тұжырым әлі болжам? Содан соң есептің бір шартын өзгертіп, мәтінді қайта қарамастан нәтижені болжаңыз. Сәйкес келмесе, ойыңыздың сызбадан қай қадамда айырылғанын табыңыз. Жақсы жауап дұрыс сөзді не санды ғана емес, модельдің қолданылу шегін де атайды. Бұл тексеруді құралсыз, қағазда орындауға болады.

Зертхана журналына жазба

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жаңа бет қосыңыз. Сұрақты, тәжірибеге дейінгі болжамды, сызбаны және шарттар кестесін жазыңыз. Бақылауды берілген оқу сандарынан ажыратыңыз. Соңғы жолға нені өзгерткеніңізді, нені тұрақты сақтағаныңызды, дерек қай тұжырымды қолдайтынын және нені әлі дәлелдемейтінін түсіріңіз. Тәжірибе болмаса, «өлшенді» демей, «шарт бойынша есеп» не «болжам» деп жазыңыз.

Келесі сабақ: Хабар қағаз тасымалдамай қалай жетеді?