Бір шам сөнсе, бүкіл тізбек неге өшеді?

Жағдай және болжам

Ескі тізбектей жалғанған шамдарда бір жер үзілсе, бәрі сөнеді. Мұнда жалғыз жол бар. Саусағыңызбен көзден екі элемент арқылы қайта көзге дейінгі жолды көрсетіңіз. Алғашқы резистордан кейінгі ток оған дейінгіден аз бола ма, алдын ала болжаңыз. Кейін зарядтың сақталуымен тексеріңіз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Тізбектей қосылу — айырылмайтын бір жол. Сондықтан әр элементтегі I тогы бірдей; ток жұмсалмайды. Екі омдық резистор үшін Rжалпы = R₁ + R₂. Олардың кернеулері көз кернеуіне тең қосынды береді: Uкөз = U₁ + U₂. Бұл байланыстарда жалғаулар идеал, көздің ішкі кедергісі елеусіз деп аламыз; нақты шам әрдайым тұрақты резистордай болмайды.

Оқу деректерін талдау

3 В көзге 100 Ω және 200 Ω резистор тізбектей қосылсын. Rжалпы = 300 Ω, I = 3/300 = 0,01 А = 10 мА барлық жерде. Біріншідегі U₁ = IR₁ = 1 В, екіншідегі U₂ = 2 В. Тексеру: 1 + 2 = 3 В. Бірінші резисторды сыммен алмастырмай алып тастасақ, ток артпайды: тізбек үзіледі.

Қауіпсіз тексеру

Қағазға бүтін тізбек пен екі элемент арасындағы үзілген тізбекті салыңыз. Төмен кернеулі дайын жиынтық болса, ересек адам батареяны алдымен ажыратып, қысқа жол жоқтығын тексереді. Желідегі гирлянданы пайдаланбаңыз; сызба жеткілікті.

Ойлаудағы қате

Қате — әр резисторға толық 3 В беріп, токтарды да қосу. Бір тармақта кернеулер қосылады, ал ток бірдей қалады.

Тірек картасы

Жаңа жағдайға қолдану

Резисторлардың орнын ауыстырыңыз. Жалпы ток пен әр резистордың өзіндегі кернеу өзгере ме? Қайта есептемей түсіндіріңіз.

Зертхана журналына жазба

«Менің әлемімнің зертхана журналы» жобасына төрт жолды бет қосыңыз: сұрақ; жауапты оқымастан бұрынғы болжам; бақылау немесе берілген сандар бойынша есеп; нақтыланған қорытынды және оның қолданылу шарты. Тәжірибе болмаса, «өлшенді» деп жазбаңыз. Сызбадан кейін заряд қайда тасымалданатынын, энергия қайда берілетінін және модель нақты құралды қай жерде жеңілдететінін сөзбен түсіндіріңіз.

Келесі сабақ: Үйдегі шамдар неге бір-біріне тәуелсіз қосылады?