Өлшеу қай жерден басталады?

Сұрақ және болжам

Екі оқушы бір жүрісті өлшеді. Бірі сызғыштың нөлін еңістен шығар жерге, екіншісі үстел шетіне қойды. Арба өзгермесе де, сандар бөлек. Өлшеудің басы мен соңын алдын ала келісу керек. Бұл ұсақ-түйек емес: оларсыз нәтижені салыстыра алмаймыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Нөл белгісі — көлденең жолдың басы. Соңғы белгі — арба толық тоқтағандағы алдыңғы ось орны. Басқа нүктені алуға болады, тек оны тұрақты қолданыңыз. Шкала бөлігі — сызғыштағы көрші штрих арасы. Бөлігі 1 см болса, сантиметрдің жүзден бір бөлігіне дейін өлшедім деу дұрыс емес. Қайталау — жаңа жүріс, сол тоқтау нүктесін қайта оқу емес.

Оқу мысалын талдаймыз

Оқу кестесінде қағаз үшін 82, 84, 83 см берілген. Баған атаулары: төсеніш; жүріс; жол, см; ескерту. Бүлінген нөл орнына 2 см белгісін алсақ, ал арба 84 см тұсында тоқтаса, жол 84 − 2 = 82 см. 84 дегеніміз — шкаладағы орын, жүрілген жол емес.

Қауіпсіз тексереміз

Басқа оқушыға нұсқаулық жазыңыз: аласа еңісті бекіту, жіберу биіктігі мен нөлді белгілеу, төсенішті тек көлденең жерге қою, итермей жіберу, тоқтағаннан кейін ось орнын белгілеу, сызғышты көз деңгейінде оқу, бірлігімен жазу. Бұзылған жүрісті жасырмай белгілеп, қайта жасаңыз.

Жиі кездесетін қате

Қате — екі серияның есеп басын ауыстыру. Жаңа жағдайда сызғыштағы бастау 5 см, аяқталу 50 см. Жол қанша? Неге 50 емес, 45 см?

Тірек сызбасы

Өзіңді тексер

Мәтінді жауып, суретті жаңа оқушыға солдан оңға қарай түсіндіріңіз. Бақылауды, оқу жорамалын және бұл дерек әлі дәлелдемейтін нәрсені атаңыз. Содан кейін жаңа жағдайдың сұрағын көмексіз шешіп, бірлікті не бағытты сызбамен тексеріңіз. Жауап сәйкес келмесе, дайын сөйлемді жаттамай, алғашқы түсініксіз сөзге оралыңыз. Ауызша жауап, сызба және өлшеу — дәлелдің әртүрлі түрі; әрқайсын адал белгілеңіз.

Зертхана журналының беті

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жол қосыңыз: сұрақ → болжам → нені тұрақты қалдырдық → нені өзгерттік → бақылау не есеп → қорытынды → шектеу. Суретте масштабты көрсетіңіз немесе «схемалық» деп белгілеңіз. Тәжірибе жасалмаса, «біз өлшедік» демей, «оқу есебі» деп жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл жазбаға оралып, ненің анық болғанын белгілеңіз.

Келесі сабақ: Неге бір нәтиже аз?