Шам неге бір сыммен жанбайды?

Жағдай және болжам

Есік қоңырауын елестетіңіз: көз, сымдар, түйме және энергия қажет құрылғы бар. Батареядан шамға бір ғана сым бар болса, батареяға қайта баратын үздіксіз жол болмайды. Түйме үзілісті жапқанда не өзгеретінін болжаңыз. Журналға алдымен заттарды, кейін олардың қарапайым қосылу сызбасын салыңыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Көз электрлік потенциалдар айырмасын сақтап, зарядтарға энергия береді; мұнда ұстағыштағы екі AA батареясы, шамамен 3 В. Өткізгіш зарядқа жол береді. Тұтынушы электр энергиясын жарыққа, жылуға не қозғалысқа түрлендіреді. Кілт жолды ашады немесе жабады. Тұйық тізбек көздің бір ұшынан тұтынушы арқылы екінші ұшына үздіксіз жол береді. «Тұйық» деген қысқа тұйықталу емес: екі ұшты тікелей сыммен қосу тұтынушыны айналып өтіп, батареяны қауіпті қыздыруы мүмкін.

Оқу деректерін талдау

Оқу сызбасында 3 В көз, кілт және 3 В-қа арналған шағын шам тізбектей қосылған. Кілт ашық болса, шамдағы ток нөл; кілт жабылса, жол пайда болады. Тек 3 В саны бойынша жарықтылықты таба алмаймыз: шам мен батарея сипаттамасы керек. Жарықдиодты шамның орнына токты шектейтін резисторсыз және полярлығын ескермей қоспаңыз.

Қауіпсіз тексеру

Екі AA батареясы бар ұстағыш, 3 В шағын шам, сым және кілт қолдануға болады. Көзді ажыратып барып жалғаңыз; сызбаны ересек адам тексерсін. Батарея ұштарын тікелей қоспаңыз, 220 В желісін пайдаланбаңыз, батареяны ашпаңыз. Құрал жоқ болса, кілттің екі күйін салыңыз.

Ойлаудағы қате

Қате түсінік: заряд шамда «жұмсалып», қайтпайды. Тұйық тізбекте заряд сақталады; көз оған энергия береді, шам энергия алады. Заряд тасымалы мен энергия тасымалын ажыратыңыз.

Тірек картасы

Жаңа жағдайға қолдану

Сызбаға тізбектей екінші ашық кілт қосыңыз. Біріншісі жабық болса да шамға не болады? Жолды көздің бір ұшынан екіншісіне дейін түсіндіріңіз.

Зертхана журналына жазба

«Менің әлемімнің зертхана журналы» жобасына төрт жолды бет қосыңыз: сұрақ; жауапты оқымастан бұрынғы болжам; бақылау немесе берілген сандар бойынша есеп; нақтыланған қорытынды және оның қолданылу шарты. Тәжірибе болмаса, «өлшенді» деп жазбаңыз. Сызбадан кейін заряд қайда тасымалданатынын, энергия қайда берілетінін және модель нақты құралды қай жерде жеңілдететінін сөзбен түсіндіріңіз.

Келесі сабақ: Амперметр нені көрсетеді?