Мектептегі суреттен атомды шынымен көруге бола ма?

Сұрақ және болжам

Тұз суда еріді. Ол жоғалды ма, әлде бөлшектері суға тарады ма? Суды буландырсақ не болатынын болжаңыз. Тұздың қайта қалуы заттың сақталуын көрсетеді, бірақ бұл атомның фотосуреті емес. Жылу тарауынан білетінімізді еске түсіріңіз: зат тыныш көрінсе де, оны құрайтын бөлшектер қозғала алады.

Жаңа сөздерді түсінейік

Атом — химиялық элементке тиесілігін сақтайтын ең кіші бірлік. Элемент — протон саны бірдей атомдар түрі. Протон — ортасындағы шағын ядрода орналасқан оң зарядты бөлшек; нейтрон да ядрода, бірақ электр заряды жоқ. Электрон теріс зарядты және оның ядро маңында табылу ықтималдығы таралады. Ықтималдық — өлшеу электронды қай жерден жиірек табатынын білдіреді; ол дайын шардың жолы емес. Дөңгелек жол салынған сурет тек оқу тірегі. Бейтарап атомда протон мен электрон саны бірдей.

Оқу мысалын талдаймыз

Оқу мысалы: кәдімгі көміртек атомында 6 протон, 6 нейтрон және 6 электрон бар. Ядро заряды +6 шартты бірлік; электрондар −6 береді; қосындысы 0. Сызба бөлшектерді әдейі үлкейтіп көрсетеді. Ол құрам мен зарядтың таңбасын береді, бірақ арақашықтықты да, электронның жүретін нақты жолын да бермейді. Шеңберді өлшенген траектория деп қабылдауға болмайды.

Қауіпсіз тексереміз

Қағаздан алты «+», алты «0» және алты «−» карточка дайындаңыз. Үлгіні жинап, бір «−» карточканы алып тастаңыз. Элемент өзгерді ме, әлде тек жалпы заряд па? Протон алтау күйінде қалды, сондықтан элемент сол күйі, ал атом оң ионға айналды. Ион — жалпы заряды нөл емес атом немесе атомдар тобы. Үйде шынайы атомды бөлшектеуге тырыспаймыз: бұл тек қағаз үлгісі.

Жиі кездесетін қате

Қате: түрлі түсті шарларды атом фотосуреті деу. Тағы бір қате — шеңберді электронның шын орбитасы деп қабылдау. Жаңа жағдай: ядрода жеті протон болса, оны көміртек дей аламыз ба? Элемент анықтамасымен түсіндіріп, қағаз үлгісінің шегін атаңыз.

Тірек сызбасы

Өзіңді тексер

Мәтінді жауып, суретті жаңа оқушыға солдан оңға қарай түсіндіріңіз. Бақылауды, оқу жорамалын және бұл дерек әлі дәлелдемейтін нәрсені атаңыз. Содан кейін жаңа жағдайдың сұрағын көмексіз шешіп, бірлікті не бағытты сызбамен тексеріңіз. Жауап сәйкес келмесе, дайын сөйлемді жаттамай, алғашқы түсініксіз сөзге оралыңыз. Ауызша жауап, сызба және өлшеу — дәлелдің әртүрлі түрі; әрқайсын адал белгілеңіз.

Зертхана журналының беті

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жол қосыңыз: сұрақ → болжам → нені тұрақты қалдырдық → нені өзгерттік → бақылау не есеп → қорытынды → шектеу. Суретте масштабты көрсетіңіз немесе «схемалық» деп белгілеңіз. Тәжірибе жасалмаса, «біз өлшедік» демей, «оқу есебі» деп жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл жазбаға оралып, ненің анық болғанын белгілеңіз.

Мәлімет көзі: openstax.org.

Келесі сабақ: Көміртектің екі атомы қалай әртүрлі болады?