Жылдамдық: «қанша жолды қанша уақытта?»

Картадағы орнымыз

Бұл — курстың екінші блогы. «Менің әлемімнің зертхана журналында» сұрақты, деректерді және әр санның көзін сақтаңыз. Сызбадағы сандар — өз өлшеміңіз емес, оқу моделі.

Өмірден алынған көрініс

Екі адам бір жолмен жүреді. Біреуі 12 м-ді 4 с-та, екіншісі 6 с-та өтеді. Қайсысы жылдамырақ? Киімге бекітілген құралсыз да салыстыруға болады: бір секундқа қанша метр келетінін есептеңіз. Осылайша шапшаңдықтың қарапайым өлшемін аламыз.

Жаңа сөздерді түсінейік

Бұл сабақта жылдамдық — бірлік уақытқа келетін жол; бірқалыпты қозғалыста v = s / Δt. Бірқалыпты қозғалыс қарастырылған жолда бірдей уақыт аралықтарында бірдей жол жүруді білдіреді. v — жылдамдық, s — жол, Δt — ұзақтық. м/с бірлігі «секундына метр» деп оқылады. Қозғалыс бірқалыпты болмаса, бұл бөлінді бүкіл жолдағы орташа жылдамдықты ғана береді.

Сандарды бірге талдайық

Оқу мысалындағы арба s = 12 м жолды Δt = 4 с-та өтті. v = 12 м / 4 с = 3 м/с. Егер қозғалыс бірқалыпты болса, ол әр секундта 3 м жүреді. Кері тексеру: 3 м/с × 4 с = 12 м. Ойыншық арбаға 3 м/с тым тез болуы мүмкін; бұл сандар біздің нақты тәжірибеміз емес, оқу есебі.

Қағаздағы өз тапсырмаңыз

Қағазда 3 м/с бірқалыпты қозғалыстың кестесін жасаңыз: 0, 1, 2, 3, 4 с кезінде 0, 3, 6, 9, 12 м жол өтеді. Ортасында тоқтаған арбаға бұл кесте неге жарамайтынын түсіндіріңіз.

Жиі кездесетін қате

«3 м» деп «3 м/с» орнына жазбаңыз. Біріншісі — ұзындық, екіншісі — жолдың уақытқа қатынасы. Бір ортақ нәтижеден әр мезеттегі жылдамдықты дәл білдік деп айтпаңыз.

Түсінгеніңізді тексеріңіз

Мысалды жауып, дауыстап түсіндіріңіз: не берілген, не есептелген және қандай бірлікпен? Сосын шарттағы бір санды өзгертіп, қай амалды қайталау керегін айтыңыз. Түсінбейтін жаңа сөз қажет болса, жоғарыдағы анықтамасына қайта оралыңыз.

Журналға жазба

Жауапты бірлігімен және бұл мысал әлі нені дәлелдемейтінін көрсететін қысқа шектеумен жазыңыз. Тәжірибе жасамасаңыз, сандарды «оқу деректері» деп белгілеңіз.

Келесі сабақ: Сағатына километр және секундына метр