Магнит неге қыстырғышты көтереді, ал тиынды көтермеуі мүмкін?

Жағдай және болжам

Үстелде болат қыстырғыш, алюминий жұқалтыр және пластик қақпақ жатыр. Магнит жылтыр жұқалтырды емес, қыстырғышты көтереді. Түсіндірмені оқымай тұрып әр затқа болжам жазыңыз. Тиынның құрамы белгісіз болса, оны міндетті түрде тартылады демеңіз: әр шығарылымның қорытпасы өзгеше болуы мүмкін.

Жаңа сөздерді түсінейік

Магнит — магнит өрісін тудыратын дене. Магниттік өзара әсер — магниттің басқа магнитке не белгілі материалға арақашықтықтан әсер етуі. Темір, кейбір болаттар, никель және кобальт айқын тартылуы мүмкін; ағаш, пластик пен алюминий күнделікті тәжірибеде олай тартылмайды. Материал — заттың неден жасалғаны; пішіні мен түсі емес. Магнит «барлық металды» тартпайды: алюминий де металл.

Оқу деректерін талдау

Үш затты магниттен бірдей 5 мм қашықта салыстырайық. Оқу кестесі: болат қыстырғыш — айқын тартылады; алюминий жолақ — айқын тартылмайды; пластик қақпақ — айқын тартылмайды. Бұл сапалық жазба, күштің өлшемі емес. Егер тиын тартылса, барлық тиын жайлы қорытынды жасамай, оның құрамын тексеріңіз.

Қауіпсіз тексеру

Үстелге үш кішкентай зат қойып, жабық оқу магнитін әрқайсысына бір жағынан жақындатыңыз. Тек затты ауыстырып, арақашықтықты сақтаңыз. Күшті магнитті электроникаға, медициналық импланты бар адамға не кішкентай балаға жақындатпаңыз; құрылғыдан магнит алмаңыз. Құрал жоқ болса, кестені болжам ретінде белгілеңіз.

Ойлаудағы қате

«Магнит кез келген металды тартады» деу — қате; алюминий жұқалтыр қарсы мысал. Магнит өрісін магнит айналасында көзге көрінетін сұйық зат деп елестету де қате. Өріс әсерді сипаттайтын модель; келесі сабақта оның бағытын бейнелейміз.

Тірек сызбасы

Жаңа жағдайға қолдану

Түсі бірдей екі күміс түсті бұранда берілді: бірі болат, екіншісі алюминий. Қандай нәтиже болжайсыз? Қайсысының материалы белгісіз болса, тәжірибені қалай өткізесіз? Түс неге жеткіліксіз?

Өзіңді тексер

Түсіндірмені жауып, өз сөзіңізбен айтыңыз: нені шынымен бақыладық, қандай дерек оқу мысалы ретінде берілді, қай тұжырым әлі болжам? Содан соң есептің бір шартын өзгертіп, мәтінді қайта қарамастан нәтижені болжаңыз. Сәйкес келмесе, ойыңыздың сызбадан қай қадамда айырылғанын табыңыз. Жақсы жауап дұрыс сөзді не санды ғана емес, модельдің қолданылу шегін де атайды. Бұл тексеруді құралсыз, қағазда орындауға болады.

Зертхана журналына жазба

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жаңа бет қосыңыз. Сұрақты, тәжірибеге дейінгі болжамды, сызбаны және шарттар кестесін жазыңыз. Бақылауды берілген оқу сандарынан ажыратыңыз. Соңғы жолға нені өзгерткеніңізді, нені тұрақты сақтағаныңызды, дерек қай тұжырымды қолдайтынын және нені әлі дәлелдемейтінін түсіріңіз. Тәжірибе болмаса, «өлшенді» демей, «шарт бойынша есеп» не «болжам» деп жазыңыз.

Келесі сабақ: Екі магнит неге бірде жабысып, бірде тебіледі?