Сандар нені, дереккөз нені дәлелдейді?

Сұрақ және болжам

«Мата кез келген арбаны әрқашан жақсы тоқтатады» деп жазу оңай. Алты оқу саны «әрқашан» дегенді дәлелдемейді. Үйкеліс анықтамасын кітаптан алып, оны өз бақылауымыз деу де қате. Жақсы зерттеуші әр маңызды сөйлемнің қайдан келгенін көрсетеді.

Жаңа сөздерді түсінейік

Дерек — белгілі әдіспен тіркелген нәтиже. Дереккөз — түсіндірмені өзге адам тексере алатын мәтін не жазба; нақты бетке сілтеме керек. Тұжырым — негіздеуге тырысатын сөйлем. Шектеу — дерек жетпейтін шарттың шегі. OpenStax жанасу күші мен үйкелісті түсіндіреді, бірақ сабақ үшін ойдан алынған 82 және 45 см-ді растамайды.

Оқу мысалын талдаймыз

Үш сөйлем: «орташалар 83 және 45 см» — оқу кестесіндегі есеп; «жанасу күші қозғалысқа қарсы әсер етуі мүмкін» — оқулықтағы түсіндірме; «әр арба дәл 38 см жоғалтады» — дәлелсіз жалпылау. Жол см-мен, күш Н-мен өлшенеді. Оқулық сілтемесі есепті өз тәжірибемізге айналдырмайды.

Қауіпсіз тексереміз

Тұжырым журналын құрыңыз: сөйлем; тірек дерек; кесте жолы не нақты сілтеме; қорытынды шегі. Сыртқы мәтін үшін ұйымды, бет атауын және мекенжайын жазыңыз. Өз тәжірибеңіз болмаса, «өлшедік» демей, «жаттығуға берілген» деңіз.

Жиі кездесетін қате

Қате — бір сілтеме жанындағы барлық сөйлемді растайды деу. Досыңыз «тегіс еден кілемнен әрқашан қауіпті» дейді. Осындай тұрмыстық қорытындыға қандай жаңа шарт пен бақылау керек?

Тірек сызбасы

Өзіңді тексер

Мәтінді жауып, суретті жаңа оқушыға солдан оңға қарай түсіндіріңіз. Бақылауды, оқу жорамалын және бұл дерек әлі дәлелдемейтін нәрсені атаңыз. Содан кейін жаңа жағдайдың сұрағын көмексіз шешіп, бірлікті не бағытты сызбамен тексеріңіз. Жауап сәйкес келмесе, дайын сөйлемді жаттамай, алғашқы түсініксіз сөзге оралыңыз. Ауызша жауап, сызба және өлшеу — дәлелдің әртүрлі түрі; әрқайсын адал белгілеңіз.

Зертхана журналының беті

«Менің әлемімнің зертхана журналына» жол қосыңыз: сұрақ → болжам → нені тұрақты қалдырдық → нені өзгерттік → бақылау не есеп → қорытынды → шектеу. Суретте масштабты көрсетіңіз немесе «схемалық» деп белгілеңіз. Тәжірибе жасалмаса, «біз өлшедік» демей, «оқу есебі» деп жазыңыз. Келесі сабақтан соң бұл жазбаға оралып, ненің анық болғанын белгілеңіз.

Тексерілетін түсіндірме көзі: OpenStax: Friction.

Келесі сабақ: Өлшеу қалай шешімге айналады?